IV Jaspers - OkładkaKarl Jaspers: Filozof – świadek czasu, red. C. Piecuch (2016)

Rozprawy zawarte w niniejszym tomie prezentują myśl Karla Jaspersa i innych wybitnych filozofów ukazujących w swych dziełach dylematy epoki i dostrzegających w takim zaangażowaniu swe zadanie. Wedle Jaspersa istnieje ścisły związek filozoficznego myślenia z wyzwaniami epoki, uważa on, że pytania filozofii są odwieczne, ale uwarunkowania epoki zmieniają ich kształt na skutek nowych doświadczeń historycznych. W jego przekonaniu, filozofia nie ogranicza się do samego myślenia, lecz potwierdza się  w praktyce życia jednostek i w ich życiu politycznym. Ci wyjątkowi myśliciele są nie tylko obserwatorami negatywnych zjawisk i autorami dramatycznych diagnoz, wyrazicielami niepokojów trawiących współczesne społeczeństwa, lecz także aktywnymi świadkami epoki, podejmującymi wysiłki w kierunku opracowania filozoficznego remedium na ułomności naszego świata.  Stawiają oni pytania o to,  czym jest człowieczeństwo, na czym polega stawanie się człowiekiem i na jakie zagrożenia ono dzisiaj napotyka. Przedstawiają analizy takich zagrożeń, tak jak na przykład wybitny myśliciel, Otto F. Bollnow, który wskazuje na technikę i racjonalizację życia jako główne w dzisiejszych czasach przeszkody na drodze jego realizacji. Filozofia Emmanuela Mouniera, przedstawiciela współczesnego personalizmu, podobnie jak Karla Jaspersa, szuka rozwiązania problemów współczesnego świata w uczestnictwie jednostek we wspólnocie ogólnoludzkiej, w podkreślaniu tego, że człowiek jest istotą społeczną. Te koncepcje konfrontowane są z filozofami dialogu, a o fenomenologii Świadka, którym może być filozof, piszą autorzy tekstu o Gabrielu Marcel, nazywanym filozofem świadectwa.


 

Problem_demitologizacji_mKarl Jaspers, Rudolf Bultmann, Problem demitologizacji, tłum. D. Kolasa, T. Kupś, M. Pawlicki (2015)

Niniejsza książka została wydana po niemiecku pod tytułem Die Frage der Entmythologiesierung. Esej Mit i religia stanowił podstawę wykładu, który Jaspers wygłosił na Kongresie Teologów Szwajcarskich w Bazylei. Tekst został następnie opublikowany w „Schweizerische Theologische Umschau” (nr 21/1953) oraz w niemieckim miesięczniku „Merkur” (Heft 69; 1953) pod tytułem Wahrheit und Unheil der Bultmannschen Entmythologiesierung. Odpowiedź Rudolfa Bultmanna (Antwort an Karl Jaspers) ukazała się w „Theologische Zeitschrift” (nr 10/1954), czasopiśmie wydawanym przez Wydział Teologii Uniwersytetu w Bazylei, a także w „Merkur” (Heft 75; 1954). Jaspers odpowiedział listem otwartym opublikowanym w czasopiśmie „Merkur” (Heft 76; 1954).

(fragment Noty edytorskiej)


Jaspers_3Karl Jaspers: w kręgu wielkich myślicieli współczesności, red. C. Piecuch (2015)

Prezentowana książka stanowi zbiór artykułów poświęconych twórczości wybitnego współczesnego filozofa, Karla Jaspersa. Problematyka części pierwszej ogniskuje się wokół głównych zagadnień jego myśli filozoficznej; obejmuje ona jego oryginalne ujęcie filozofii i jej roli w kształtowaniu życia osobowego człowieka, pojmowanie przez niego analizy egzystencjalnej jako rozumienia i rozjaśniania egzystencji oraz interpretacje głównych pojęć filozofii Jaspersa, takich jak wolność, sytuacje graniczne, komunikacja egzystencjalna, filozoficzny sens historii i autobiografii. Teksty zawarte w części drugiej przedstawiają w sposób krytyczny analogie i różnice pomiędzy filozofią Jaspersa a koncepcjami innych wielkich przedstawicieli dziewiętnastowiecznej i dwudziestowiecznej filozofii europejskiej, między innymi Bollnowa, Heideggera, Spenglera, Nietzschego i Levinasa. Rozmaitość zagadnień omawianych w niniejszej pracy oddaje bogactwo myśli Karla Jaspersa, zarówno w jej zasadniczym wymiarze filozoficznym, jak i w aspekcie społecznym i politycznym. Myśl ta, w zestawieniu z interpretacjami poglądów innych wybitnych filozofów,  zaprezentowanymi przez autorów prac, ukazuje ścieranie się idei we wspólnocie filozoficznej wybitnych przedstawicieli epoki i daje świadectwo jej ducha.


Jaspers Si vGKarl Jaspers, Strindberg i van Gogh, tłum. B. Andrzejewski (2014)

Niniejsza książka stanowi niezwykle ważny przyczynek do antropologii filozoficznej; zawiera pouczające kompendium wiedzy na temat ludzkiej psychiki, zwłaszcza w przypadkach jej odstępstw od normy; porusza ważny i niezwykle interesujący problem zbieżności, ale także granic geniuszu i schizofrenii. Została napisana w sposób przystępny i jest przeznaczona dla każdego czytelnika, niekoniecznie wyspecjalizowanego w dziedzinach filozofii i psychiatrii.


Jaspers Kierkegaard

Karl Jaspers, Kierkegaard, tłum. D. Kolasa, T. Kupś (2013)

„Kim właściwie Kierkegaard był i co chciał przekazać, tego jak sądzę, nie wie nikt. O wszelkich dających się wskazać detalach jesteśmy świetnie informowani, zwłaszcza przez duńskich badaczy. Lektura pism Kierkegaarda jest fascynująca, lecz możliwa na rozmaite sposoby. Kierkegaard sam dostarczył szeregu znaczących informacji oraz interpretacji dotyczących własnej osoby. Mimo to zarówno jego osoba, a także to, co czynił, oraz to, co mówił, pozostaje dla nas wciąż problematyczne”

Karl Jaspers, Kierkegaard dzisiaj (1964)


Karl Jaspers: Człowiek w epoce przełomuKarl Jaspers: Człowiek w epoce przełomu (2013)
W sytuacji człowieka współczesnego Jaspers dostrzega szczególną ambiwalencję: im bardziej rośnie znaczenie techniki i dobrobyt społeczeństwa zachodniego, tym bardziej narastają frustracje duchowe jego obywateli i zmniejsza się znaczenie życia osobowego jednostki. W rezultacie powstaje szczególna sprzeczność pomiędzy bogactwem wytworów ludzkiego intelektu, które służą zaspokojeniu narastających w coraz większym tempie potrzeb życiowych człowieka: witalnych, utylitarnych, hedonistycznych, a ubożejącym życiem duchowym pojedynczego człowieka. Ta sprzeczność uwidacznia się w zestawieniu dwóch sposobów życia człowieka we współczesnym społeczeństwie zachodnim: jako człowieka masowego, który jest jego wytworem, i jako człowieka wolnego, który mu się przeciwstawia będąc w nim sobą. (Recenzję książki – autorstwa Dawida Kolasy – można przeczytać w Studiach z Historii Filozofii nr 1/(5) 2014. Elektroniczna wersja recenzji dostępna tutaj).

Rozum w filozofii egzystencjiPaweł Wójs, Rozum w filozofii egzystencji (2013)
Rozum w filozofii egzystencji pokazuje, że prowadzona na gruncie filozofii egzystencji krytyka rozumu, a niekiedy wręcz walka z nim, może być pojmowana jako próba zakreślenia mu właściwego miejsca – po jego przesadnym wywyższeniu w nowożytnym racjonalizmie, a następnie degradacji w filozofii antyracjonalistycznej. Po wprowadzeniu w historię pojęcia rozumu i problematykę filozofii egzystencji autor kontynuuje swoje rozważania, rekonstruując stanowiska Alberta Camusa, Lwa Szestowa i Karla Jaspersa, filozofów o charakterystycznym podejściu do rozumu, co pozwala na ujęcie rozmaitych jego aspektów i w konsekwencji poszerzenie jego tradycyjnego pojmowania. Podkreślana jest w książce specyficzność doświadczenia egzystencjalnego, ponieważ w nim ujawnia się rola rozumu, jego kompetencje i ograniczenia, a także kategoria wiary religijnej, która może być dla rozumu bądź oponentem, bądź też jego sojusznikiem.

Filozofia i psychologia egzystencjalnaMirosław Żelazny, Filozofia i psychologia egzystencjalna (2011)
U zarania swego istnienia, to znaczy na początku drugiego dziesięciolecia dwudziestego wieku, egzystencjalizm był psychologią.Pomiędzy psychologią i filozofią nie było wówczas tak radykalnej różnicy jak wczasach współczesnych, w których wielu psychologów dokłada wielkich starań, by uprawianą przez siebie dyscyplinę prezentować jako naukę „poważną”, wyraźnie oddzieloną od „bujającej w obłokach” filozofii. Zapominają oni o podstawowym kiedyś dla psychologii postulacie Wilhelma Diltheya: że językiem ścisłych pojęć można co prawda zjawiska precyzyjnie wyjaśniać, ale wyjaśnienie (sobie i komuś) i zrozumienie (przez siebie i kogoś) to dwa różne fenomeny ludzkiej świadomości.

Metafizyka egzystencjalna Karla JaspersaCzesława Piecuch, Metafizyka egzystencjalna Karla Jaspersa (2011) Jest to monografia o szczególnej wartości, gdyż pozwala uzyskać wgląd w samą istotę zarówno sposobu jego [Jaspersa] filozofowania, jak też uzyskanych wyników. (…) w polskim piśmiennictwie filozoficznym dotyczącym zapatrywań Jaspersa jest ona pierwszą pracą będącą rezultatem tak szeroko zakrojonego zamierzenia badawczego. (…) Z monografii wyłania się pełny i przejrzysty obraz jego poszukiwań filozoficznych, uzyskany dzięki ostrożnej i wnikliwej interpretacji jego poglądów… Autorce udała się rzecz niełatwa, mianowicie budowanie tego obrazu niejako „od wewnątrz”. Zapewne takiemu postępowaniu monografia zawdzięcza znaczne przybliżenie do ujęcia spraw przez samego Jaspersa oraz uderzającą zwartość. Autorka sięga zarówno do wczesnych prac Jaspersa, jak też do prac późnych (…) w zasięgu zainteresowań i rozważań Autorki znalazła się niemal cała filozofia Jaspersa. W przypadku Metafizyki egzystencjalnej Karla Jaspersa mamy do czynienia z dziełem wybitnym.

Z recenzji prof. Adama Węgrzeckiego


Karl Jaspers Myślenie zaangażowaneKarl Jaspers: Myślenie zaangażowane (2011)
Niniejsza książka to zbiór tekstów napisanych z okazji czterdziestej rocznicy śmierci Karla Jaspersa, podzielony na trzy części: Z filozofii Karla Jaspersa; Psychologia, sztuka, język; Filozof pośród współczesnych, a zamyka go tekst: Testament filozoficzny Karla Jaspersa. Prezentowane prace odzwierciedlają najważniejsze poglądy filozofa, m.in., że myślenie filozoficzne nie może być celem samym w sobie, a swoje zadanie spełnia dopiero wtedy, gdy zwraca się ku człowiekowi i światu, człowiek staje się sobą dzięki temu, że jest wolny, potwierdza i kształtuje siebie dzięki swojej aktywnej postawie, żyjąc i komunikując się z innymi ludźmi. Z tekstów wyłania się portret Jaspersa jako człowieka zaangażowanego, bacznie obserwującego wydarzenia społeczne i polityczne i odważnie je komentującego. (Recenzję książki – autorstwa Dawida Kolasy – można przeczytać w Studiach z Historii Filozofii nr 3/2012. Elektroniczna wersja recenzji dostępna tutaj).

Dodaj komentarz